ఒకే రావణుడు.. మూడు రూపాలు! ఒకచోట రాజు, ఒకచోట దేవుడు, మరోచోట రాక్షసుడు!
కాకతీయ, వరంగల్ ప్రతినిధి : అక్టోబర్ 20 దేశమంతా దసరా పండుగను జరుపుకుంది. మన వరంగల్ తో సహా తెలుగు రాష్ట్రాల్లో రావణుడి భారీ దిష్టిబొమ్మలను తగలబెట్టి, చెడుపై మంచి సాధించిన విజయంగా సంబరాలు చేసుకున్నాం. అయితే అదే అక్టోబర్ 20న, మనకు కొన్ని వందల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న మహారాష్ట్రలోని ఒక మారుమూల గిరిజన గ్రామంలో దృశ్యం దీనికి పూర్తి భిన్నంగా ఉంది. అక్కడ అదే రావణుడిని దేవుడిగా పూజిస్తూ, పల్లకీలో పెట్టి భుజాలపై మోస్తూ, జేజేలు పలుకుతూ ఊరేగిస్తున్నారు. ఈ వైరుధ్యమే ఇప్పుడు అసలు దసరా అంటే ఏమిటి? మంచి-చెడు అంటే ఏమిటి? అనే లోతైన చర్చకు దారి తీస్తోంది.
మూడు ప్రాంతాల్లో మూడు రూపాలు:
శ్రీలంకలో రావణుడు రాజు, దేవుడు: మనం రాక్షసుడిగా భావించే రావణుడిని శ్రీలంకలో తమ జాతి గౌరవ చిహ్నంగా చూస్తారు. వారి నమ్మకం ప్రకారం రావణుడు గొప్ప శివభక్తుడు, వేద పండితుడు, విమాన శాస్త్రాన్ని కనిపెట్టిన శాస్త్రవేత్త, తన పరిపాలనలో లంకను బంగారు లంకగా మార్చిన గొప్ప పాలకుడు. శ్రీలంకలో నేటికీ రావణుడికి ప్రత్యేక ఆలయాలు, రావణ ఎల్ల, రావణ గుహలు అనే ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. అక్కడి ప్రజలు రావణుడిని దేవుడిగా పూజిస్తారు. మహారాష్ట్ర, మధ్యభారత గిరిజన ప్రాంతాల్లో ఆరాధ్య దైవం: మహారాష్ట్రలోని గడ్చిరోలీ జిల్లాలోని కొడిశాలగూడెం, అలాగే మధ్యప్రదేశ్, ఛత్తీస్‌గఢ్ లోని గోండు ఆదివాసీలు రావణుడిని తమ పూర్వీకుడిగా భావిస్తారు. గోండు పురాణం ప్రకారం రావణుడు వారి తెగకు చెందిన రాజు. అతను చాలా తెలివైనవాడు, తమ జాతిని కాపాడినవాడు కాబట్టి, వారు ఏటా దసరా రోజున “రావణ్ పెన్” పేరుతో జాతర జరుపుకుంటారు. మనం రావణుడిని కాలుస్తాము, వారు రావణుడికి జేజేలు పలుకుతారు. మన తెలుగు రాష్ట్రాల్లో రాక్షసుడిగా: మనకు వాల్మీకి రామాయణం ప్రధాన ఆధారం. ఆ రామాయణం ప్రకారం రావణుడు సీతమ్మను అపహరించిన కారణంగా చెడుకు ప్రతీకగా నిలిచాడు. అందుకే మనం దసరా రోజున రావణ వధ చేసి, చెడుపై మంచి గెలిచినట్లుగా భావిస్తాం.
అసలు దసరా అంటే ఏమిటి? రావణ వధకే పరిమితమా?
పెద్దలు చెప్పిన దసరా అంటే దస్+హర. దస్ అంటే పది, హర అంటే హరించడం, జయించడం. అంటే మనలోని పది ఇంద్రియాలను – ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు (కళ్ళు, చెవులు, ముక్కు, నాలుక, చర్మం), ఐదు కర్మేంద్రియాలు (నోరు, చేతులు, కాళ్ళు, మల, మూత్ర ద్వారాలు) – వీటిని జయించడం. అలాగే మనలోని తమస, రజస, సాత్విక అనే మూడు గుణాలను జయించడం. భగవద్గీతలో భగవంతుడు చెప్పినట్లుగా, పది ఇంద్రియాల కోరికల వల్ల మనిషికి కర్మలు చుట్టుకుంటాయి. కర్మలు ఉన్నంత వరకు జనన మరణ చక్రం తప్పదు. ఆ ఇంద్రియాలను జయించి, కర్మలను లేకుండా చేసుకుని దేవునిలో కలిసిపోవడమే మోక్షం. బయట ఉన్న రావణుడి బొమ్మను కాల్చడం కంటే, మనలో ఉన్న కామ, క్రోధ, లోభ, మోహ, మద, మాత్సర్యాలనే ఆరు గుణాలను కాల్చడమే నిజమైన దశరా అని పెద్దల ఉద్దేశం.
సీతమ్మ జననంపై మరో కోణం – జానపద కథనం ఏం చెబుతోంది?
వాల్మీకి రామాయణంలో సీతమ్మ భూమి నుండి పుట్టిందని ఉంటుంది. కానీ భారతదేశంలోనే ప్రచారంలో ఉన్న కొన్ని ప్రత్యామ్నాయ రామాయణాల్లో – ముఖ్యంగా జైన రామాయణం, గోండు రామాయణం వంటి జానపద కథనాల్లో – సీతమ్మ రావణుడి కూతురే అనే ప్రస్తావన ఉంది.
ఆ కథనం ప్రకారం..
శ్రీలంక సముద్ర తీరంలో పడవలో దొరికిన ఒక పసిపాపను సైనికులు రావణబ్రహ్మ వద్దకు తీసుకువస్తారు. ఆ పాపను చూసిన రావణుడు, ఆమెను చేరదీసి, సీత అని పేరు పెట్టి, సంతానం లేక షోకిస్తున్న తన శిష్యుడైన జనక మహారాజుకు దత్తత ఇస్తాడు. అందుకే అరణ్యంలో సీతమ్మ కనిపించినప్పుడు ఆమెను అలా చూడలేక తీసుకొచ్చి అశోక వనంలో అల్లారుముద్దుగా, కూతురిలా చూసుకున్నాడని ఆ జానపద కథనాలు చెబుతున్నాయి. ఈ కథనం వాల్మీకి రామాయణానికి పూర్తి భిన్నమైనది. కానీ ఇలాంటి ప్రత్యామ్నాయ కథనాలు ఉండటమే, రావణుడిని ఒకచోట దేవుడిగా, మరోచోట రాక్షసుడిగా చూడటానికి కారణం కావచ్చు. ఒక కథను ఎవరు, ఎక్కడ, ఎలా చెప్పారనే దానిపై ఆధారపడి ఆ వ్యక్తి పాత్ర మారుతుంది.
ఆలోచించాల్సిన అవసరం
రావణబ్రహ్మ ద్వాదశ గ్రహాలను శాసించిన మహాజ్ఞాని, నాలుగు వేదాలు చదివిన బ్రాహ్మణుడు, శివతాండవ స్తోత్రం రాసిన కవి, వీణ వాయించడంలో దిట్ట, ఆయుర్వేద శాస్త్రవేత్త. అంతటి జ్ఞాని ఒకేసారి రాక్షసుడు ఎలా అవుతాడు? ఒక చోట రాజు, ఒక చోట దేవుడు, ఒక చోట రాక్షసుడు ఎలా అవుతాడు? అనేది మనం ఆలోచించాలి. దసరా పండుగ రోజున బయట ఉన్న రావణుడిని కాల్చడం కాదు. మనలో ఉన్న గుణాలను జయించినప్పుడే పండుగకు నిజమైన అర్థం వస్తుంది.
